Giữ gìn mặt vàng, dây chuyền vàng đeo hộ mệnh: lau chùi, khóa móc, kiểm tra mắt xích và khi nào mang ra tiệm
Trả lời ngắn: vàng tuổi cao ít xỉn, nhưng dây chuyền vàng hay hỏng ở khóa móc, mắt xích và khoen nối mặt, còn mặt bọc vàng hay lỏng chấu. Vệ sinh bằng nước ấm xà phòng dịu với vàng trơn, lau khô; kiểm tra khóa và mắt xích mỗi tháng; tháo ra khi làm việc nặng, tập thể thao, ngủ nếu dây mảnh; mang tới tiệm khi khóa lỏng, mắt xích dãn, mặt đá lung lay.
Vàng bền, nhưng dây chuyền thì có điểm yếu
Vàng là kim loại rất ổn định, vàng tuổi cao gần như không xỉn. Nhưng một sợi dây chuyền vàng gồm hàng trăm mắt xích nhỏ, một chiếc khóa có lò xo, một khoen nối với mặt. Những chi tiết nhỏ này chịu lực kéo mỗi ngày, mòn dần, và là nơi dây đứt, mặt rơi. Người mất mặt Phật, mất dây chuyền thường không phải vì vàng kém mà vì khóa hở, khoen mòn từ lâu không ai để ý.
Vàng tuổi thấp và vàng tây có xỉn
Vàng tây, vàng 10K, 14K, 18K là hợp kim có pha bạc, đồng và kim loại khác, nên có thể xỉn nhẹ, đổi màu theo thời gian, nhất là khi gặp mồ hôi, hóa chất. Vàng trắng thường được xi lớp rhodium, lớp này mòn dần, lộ màu hơi vàng bên dưới. Đây là điều bình thường, có thể đánh bóng hoặc xi lại tại tiệm. Biết món mình là loại vàng gì giúp chọn cách giữ đúng.
Vệ sinh dây chuyền và mặt vàng trơn
Ngâm dây chuyền vàng trơn trong nước ấm pha vài giọt xà phòng dịu khoảng vài phút, dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ giữa các mắt xích để bỏ bụi bẩn, mồ hôi đọng lại. Xả nước sạch, lau khô bằng khăn mềm, để khô hẳn rồi mới cất. Không dùng nước tẩy, javel, vì clo có thể làm giòn hợp kim vàng tuổi thấp, gây gãy mắt xích. Không dùng chất mài như kem đánh răng làm mòn bề mặt.
Mặt Phật, mặt ngọc bọc vàng
Mặt bọc vàng gồm phần đá hoặc ngọc nằm trong khung vàng, giữ bằng chấu hoặc viền. Không ngâm cả mặt vào nước để tránh nước đọng sau lưng đá, gây ố. Lau phần vàng bằng khăn ẩm rồi khăn khô, phần đá theo cách hợp loại đá. Định kỳ lắc nhẹ mặt cạnh tai: nếu nghe tiếng lách cách hay thấy đá xê dịch trong khung, chấu đã lỏng, cần mang tới thợ chỉnh trước khi đá rơi.
Khóa móc: chỗ hỏng nhiều nhất
Khóa tôm, khóa lò xo, khóa chữ S là những kiểu khóa phổ biến. Khóa lò xo dùng lâu có thể yếu lò xo, đóng không kín. Khóa chữ S dễ bị bung khi dây bị kéo mạnh. Mỗi lần đeo, cài khóa xong, kéo nhẹ thử. Nếu khóa đóng không chặt, mở quá dễ, hãy thay khóa. Thay một chiếc khóa ở tiệm kim hoàn rẻ hơn rất nhiều so với mất cả dây chuyền lẫn mặt.
Mắt xích và khoen nối mặt
Dây chuyền có thể bị dãn, xoắn, mắt xích bị bẹp do kẹt cửa, vướng áo, ngủ đè. Nhìn kỹ dưới ánh sáng, nếu thấy mắt xích hở, cong, dây gấp khúc không duỗi thẳng được, nên mang đi sửa. Khoen nối mặt với dây chịu lực nặng nhất, nhất là mặt to, nặng; khoen mỏng mòn dần theo năm tháng. Khi thợ kiểm tra, có thể đề nghị thay khoen dày hơn cho mặt nặng.
Đeo dây chuyền khi ngủ
Ngủ trở mình nhiều, dây chuyền mảnh có thể bị kéo, xoắn, đứt, mặt đè vào người gây khó chịu. Dây quá dài còn có thể quấn cổ, nguy hiểm với trẻ em và người lớn tuổi. Nhiều người giữ thói quen đeo mặt Phật cả khi ngủ vì niềm tin; nếu vậy, chọn dây vừa cổ, chắc, mặt không quá to, khóa chắc. Còn nếu không có lý do đặc biệt, tháo ra đặt ở chỗ cố định đầu giường là cách giữ dây bền nhất.
Tập thể thao, làm việc nặng
Chạy bộ, tập gym, chơi bóng, làm vườn, khuân vác là lúc dây chuyền dễ vướng, bị giật, mặt đập vào ngực, vào dụng cụ. Mồ hôi nhiều cũng đọng vào mắt xích. Tháo ra trước khi tập, cất vào túi nhỏ. Ở nơi làm việc có máy móc quay, dây chuyền lủng lẳng là nguy cơ cuốn vào máy, cực kỳ nguy hiểm, nên tuân thủ quy định an toàn lao động về trang sức.
Cất dây chuyền vàng không bị rối
Cất mỗi dây một túi riêng, cài khóa lại trước khi cất để dây không tự quấn. Dây mảnh có thể luồn qua ống hút cắt ngắn rồi cài khóa. Mặt nặng tháo ra cất riêng nếu không đeo lâu. Không cất vàng chung với đá cứng như thạch anh vì có thể làm xước bề mặt vàng mềm. Vàng tuổi cao mềm hơn mình nghĩ, dễ móp, dễ xước.
Khi dây bị rối
Dây rối thành nút, đừng kéo mạnh. Đặt dây trên mặt phẳng, nhỏ một giọt dầu ăn hoặc phấn rôm vào nút cho trơn, dùng hai cây kim nhỏ hoặc tăm nhẹ nhàng nới từng vòng. Kiên nhẫn vài phút sẽ gỡ được mà không đứt. Gỡ xong, rửa nước xà phòng dịu để bỏ dầu, lau khô. Nếu nút quá chặt, mang tới thợ thay vì giật mạnh.
Lịch đưa ra tiệm kiểm tra
Món vàng đeo hằng ngày, nhất là mặt bọc vàng có gắn đá và dây mảnh, nên nhờ tiệm kim hoàn kiểm tra mỗi năm một lần: khóa, khoen, chấu, mắt xích. Nhiều tiệm làm việc này nhanh, chi phí thấp, nhân tiện đánh bóng lại cho sáng. Dịp cuối năm, trước Tết, là lúc tiện để làm. Một lần kiểm tra định kỳ phòng được nhiều lần đứt rơi bất ngờ.
An toàn khi đeo vàng ra đường
Dây chuyền vàng to, mặt vàng lớn đeo lộ ra ngoài khi đi xe máy, đi chợ đông người dễ thu hút kẻ giật đồ, có thể kéo theo ngã xe, chấn thương. Khi ra đường, giấu mặt dây trong áo, chọn dây vừa phải. Đồ có giá trị lớn để ở nhà khi đi chỗ đông. Giữ an toàn cho người luôn quan trọng hơn giữ món đồ.
Mua dây mới cho mặt cũ: chọn sao cho chắc
Mặt Phật, mặt ngọc thường đi cùng chủ lâu hơn sợi dây. Khi thay dây, chọn độ dày tương xứng với trọng lượng mặt: mặt to, nặng cần dây kiểu mắt xích chắc như dây xích, dây Ý đặc, không dùng dây quá mảnh dù đẹp. Chiều dài để mặt nằm ở giữa ngực hoặc trên xương ức, không quá ngắn sát cổ gây cấn, không quá dài lủng lẳng dễ vướng. Hỏi thợ về khóa có chốt an toàn hoặc khóa tôm cỡ lớn cho mặt nặng. Nếu dây và mặt khác tuổi vàng, màu có thể lệch nhẹ, nhiều người chấp nhận được, nhưng biết trước sẽ không bất ngờ. Dây mới cũng là dịp nhờ thợ kiểm và thay khoen mặt. Một sợi dây đúng cỡ giúp mặt hộ mệnh đi tiếp nhiều năm mà không lo rơi giữa đường.
Vàng và da nhạy cảm
Vàng tuổi cao ít gây dị ứng, nhưng vàng tây, vàng trắng có pha niken ở một số nơi có thể làm da nhạy cảm bị ngứa, đỏ. Nếu thấy da dưới dây chuyền đỏ, ngứa, tháo ra cho da nghỉ, vệ sinh dây, và đi khám da liễu nếu kéo dài. Khi mua, có thể hỏi thành phần hợp kim, chọn loại ít gây dị ứng.
Gợi ý mặt đeo bọc vàng
Nếu đang chọn mặt hộ mệnh để bọc vàng đeo lâu năm, có thể tham khảo nhóm mặt đeo cổ trên Thế Giới Phong Thủy, chọn mặt có độ dày vừa phải, rồi nhờ tiệm làm khung chắc, khoen dày và khóa có chốt an toàn.