Đồ hộ mệnh cho trẻ sơ sinh: nguyên tắc an toàn phải đặt trước mọi niềm tin
Trả lời ngắn: với trẻ sơ sinh và trẻ dưới một tuổi, an toàn phải đứng trước mọi niềm tin: không đeo vòng cổ, không để vật nhỏ trong nôi, không buộc dây quanh cổ, cổ tay khi bé ngủ không có người trông. Nếu gia đình muốn giữ nếp hộ mệnh, có thể đặt món đồ ở nơi cao ngoài tầm với, hoặc để cha mẹ đeo thay, đợi bé lớn hơn mới tính chuyện đeo cho con.
Vì sao bài này bắt đầu bằng an toàn
Mua một chiếc vòng dâu tằm hay mặt Phật bản mệnh cho con là tấm lòng của cha mẹ, ông bà. Nhưng trẻ nhỏ khám phá thế giới bằng miệng: cái gì cầm được là đưa lên miệng ngậm, cắn. Hạt nhỏ, charm nhỏ, mặt dây nhỏ đều có thể lọt vào đường thở. Dây quanh cổ, quanh cổ tay có thể vướng vào nôi, song chắn, đồ chơi khi bé lăn trở. Những rủi ro này đã được các cơ quan y tế nhiều nước ghi nhận, nên mọi niềm tin về hộ mệnh nên được đặt sau một câu hỏi: món này có an toàn cho bé không.
Khuyến cáo của giới y tế về trang sức cho trẻ nhỏ
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) từng ra cảnh báo khuyên cha mẹ không dùng vòng cổ, vòng tay, vòng chân "mọc răng" (như vòng hổ phách) cho trẻ nhỏ vì nguy cơ nghẹt thở và siết cổ. Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ cũng khuyên không cho trẻ sơ sinh đeo trang sức khi ngủ. Ở Việt Nam chưa có văn bản riêng cho vòng dâu tằm hay mặt Phật, nhưng nguyên lý rủi ro là như nhau: dây có thể siết, hạt nhỏ có thể hóc.
Ba rủi ro chính
- Hóc dị vật: hạt, charm, mặt dây bị đứt rời rồi bé đưa vào miệng. Vật nhỏ lọt qua lõi cuộn giấy vệ sinh (đường kính khoảng 3 phân) được xem là có nguy cơ hóc với trẻ dưới ba tuổi.
- Siết cổ: dây đeo cổ vướng vào song nôi, tay nắm cửa, đồ chơi, hoặc bị kéo khi bé lăn.
- Tổn thương da: dây buộc chặt cổ tay, cổ chân gây hằn, cản máu khi bé lớn nhanh; kim loại kém chất lượng gây kích ứng.
Nguyên tắc vàng cho bé dưới một tuổi
- Không đeo bất cứ thứ gì quanh cổ bé.
- Không để vòng tay, vòng chân khi bé ngủ (kể cả ngủ trưa).
- Không đặt vật nhỏ, dây, ruy băng trong nôi, cũi.
- Không treo đồ có dây dài trên thành nôi trong tầm tay bé.
- Món nào đeo khi thức thì phải có người lớn trông và tháo ra khi bé ngủ.
Nghe có vẻ nghiêm, nhưng đó là những điều bác sĩ nhi khoa vẫn dặn hằng ngày.
Giữ nếp hộ mệnh mà không đeo lên người bé
Nhiều gia đình vẫn muốn giữ nếp: mua mặt Phật bản mệnh theo tuổi con, vòng dâu tằm, linh vật nhỏ. Có những cách làm an toàn hơn: đặt món đồ trong hộp nhỏ trên kệ cao trong phòng bé; để mẹ hoặc bố đeo thay "giữ hộ con" cho tới khi con lớn; cất vào hộp kỷ niệm cùng giấy khai sinh, lọn tóc đầu đời. Ý nghĩa cầu chúc vẫn còn, rủi ro gần như không còn.
Bé lớn hơn thì tính thế nào
Không có mốc tuổi tuyệt đối được mọi tổ chức thống nhất. Một cách nghĩ thận trọng: chỉ cân nhắc đeo khi bé đã qua giai đoạn ngậm mọi thứ vào miệng, hiểu được lời dặn "không cắn, không kéo", và luôn tháo ra khi ngủ, khi tắm, khi chơi ở sân. Với vòng cổ, nhiều gia đình đợi tới tuổi đi học. Hỏi bác sĩ nhi khoa đang theo dõi bé là cách tốt nhất.
Nếu ông bà muốn đeo cho cháu
Ông bà thường mua vòng dâu tằm, mặt Phật làm quà cho cháu với tất cả tấm lòng. Cha mẹ có thể nhận quà với lời cảm ơn, rồi giải thích nhẹ nhàng: "con cất để dành, khi cháu lớn sẽ đeo" hoặc "mẹ đeo giữ cho cháu". Có thể kể cho ông bà nghe về các trường hợp hóc dị vật mà bác sĩ cảnh báo. Đa số ông bà sẽ hiểu khi thấy cha mẹ không bác bỏ tấm lòng mà chỉ thay đổi cách giữ.
Chọn món để dành cho con
Nếu mua để dành, chọn món bền, ý nghĩa lâu dài: mặt Phật bản mệnh bằng ngọc hoặc vàng, đồng xu kỷ niệm năm sinh, linh vật nhỏ bằng bạc. Ghi lại ngày mua, người tặng, ý nghĩa vào một tấm thẻ nhỏ để trong hộp. Mười mấy năm sau, món đồ đó trở thành kỷ vật có câu chuyện, nhiều khi quý hơn chính chất liệu của nó.
Đồ hộ mệnh khi đưa bé ra ngoài
Lần đầu đưa bé đi tiêm, về quê, đi chơi, nhiều gia đình muốn bé mang theo chút gì đó "giữ vía". Cách an toàn là cài một túi vải nhỏ đựng món hộ mệnh vào túi xách của mẹ, vào túi địu bên ngoài tầm tay bé, hoặc đặt trong xe đẩy ở ngăn đồ phía dưới. Không cài kim băng lên áo bé, không buộc chỉ, dây vào cổ tay bé khi ngồi ghế ô tô hay nằm xe đẩy.
Phòng của bé: những thứ nên bỏ ra
Ngoài đồ đeo, phòng bé thường có nhiều thứ trang trí: chuông gió, rèm có dây kéo, tượng nhỏ, đá phong thủy. Dây rèm, dây chuông gió trong tầm với là nguy cơ siết cổ; nên cuộn gọn lên cao hoặc dùng loại không dây. Đá, tượng nhỏ trên kệ thấp bé có thể với tới và đưa vào miệng. Đồ nặng trên kệ phải chắc, kệ bắt vít vào tường.
Dấu hiệu bé có thể bị hóc dị vật
Bé đột ngột ho sặc, thở rít, không khóc thành tiếng được, môi tím tái, bám tay vào cổ (với trẻ lớn hơn). Đây là tình huống cấp cứu. Cha mẹ nên học trước cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ dưới một tuổi và trên một tuổi tại các lớp sơ cấp cứu, vì thao tác khác người lớn. Gọi 115 ngay khi bé không thở được hoặc tím tái.
Kim loại và da nhạy cảm của bé
Da trẻ nhỏ mỏng, dễ kích ứng. Hàng mạ rẻ tiền có thể chứa niken gây ngứa, đỏ da. Nếu cho bé lớn đeo, chọn bạc hoặc vàng có nguồn gốc rõ, hoặc dây vải mềm. Theo dõi vùng da tiếp xúc; thấy đỏ, ngứa, rỉ nước thì tháo ra và hỏi bác sĩ.
Hộ mệnh theo nghĩa rộng: những điều thật sự che chở bé
Nếu hiểu "hộ mệnh" là che chở cho bé được an toàn, thì danh sách thật sự hữu ích là: tiêm chủng đúng lịch, ngủ ngửa trên mặt phẳng chắc, ghế ô tô đúng tuổi, ổ điện có nắp che, cửa sổ có thanh chắn, chậu nước có nắp. Những thứ này ít khi được gọi là đồ hộ mệnh, nhưng chúng là thứ cứu bé trong những phút giây bất ngờ nhất.
Khi người bán nói "bé đeo mới hết quấy khóc"
Một số quảng cáo nói đeo vòng dâu tằm, vòng hổ phách giúp bé hết giật mình, hết quấy khóc đêm, giảm đau mọc răng. Chưa có bằng chứng khoa học vững chắc cho những tác dụng này, trong khi rủi ro hóc, siết là có thật. Bé quấy khóc nhiều, ngủ không yên, sốt khi mọc răng là lý do đi khám, không phải lý do mua thêm vòng.
Một gợi ý cho món quà đầy tháng an toàn
Nếu muốn tặng quà mang ý nghĩa hộ mệnh, có thể chọn món để dành cất trong hộp đẹp, hoặc một món trang trí đặt cao trong phòng bé. Có thể tham khảo các mẫu mặt Phật tại Thế Giới Phong Thủy để chọn món để dành, kèm lời dặn cha mẹ cất giữ cho tới khi bé đủ lớn.