Tuổi Ngọ và tuổi Dậu: Đại Thế Chí Bồ Tát và Bất Động Minh Vương, hai vị bản mệnh hay bị nhầm

Trả lời ngắn: tuổi Ngọ nằm ở chính phương Nam, có vị bản mệnh là Đại Thế Chí Bồ Tát. Tuổi Dậu nằm ở chính phương Tây, có vị bản mệnh là Bất Động Minh Vương. Hai vị này có hình tượng khác hẳn nhau: Đại Thế Chí hiền hòa, thường cầm hoa sen hoặc chắp tay; Bất Động Minh Vương mang vẻ mặt phẫn nộ, tay cầm kiếm và dây, sau lưng có vầng lửa. Vẻ dữ của Minh Vương không phải điềm xấu mà là biểu tượng hàng phục phiền não.

Hai tuổi này được gộp trong một bài vì đều là tuổi ở phương chính, mỗi tuổi một vị riêng, và vì người bán hay nhầm hình tượng của cả hai. Đọc kỹ để chọn đúng.

Đại Thế Chí Bồ Tát – vị bản mệnh tuổi Ngọ

Đại Thế Chí là một trong Tây phương Tam Thánh, đứng bên phải Đức Phật A Di Đà, đối xứng với Quan Âm Bồ Tát bên trái. Tên Ngài có nghĩa là "người có sức mạnh lớn lao đến khắp nơi", sức mạnh ở đây là ánh sáng trí tuệ soi tỏ để chúng sinh thoát khỏi khổ. Trong kinh Lăng Nghiêm có đoạn Đại Thế Chí nói về pháp niệm Phật, dạy rằng nhớ Phật như con nhớ mẹ thì tâm tự yên.

Nhận biết mặt Đại Thế Chí:

• Dáng hiền hòa, đội mũ báu, trên mũ thường có hình bình báu nhỏ – đây là dấu hiệu phân biệt với Quan Âm (trên mũ Quan Âm thường có hình Phật A Di Đà nhỏ).
• Tay cầm hoa sen, hoặc chắp tay trước ngực.
• Thường ngồi trên tòa sen, không cưỡi con vật nào.

Vì Đại Thế Chí và Quan Âm rất giống nhau trên mặt chạm nhỏ, người bán cũng có lúc nhầm hai vị. Khi mua cho người tuổi Ngọ, nên hỏi người bán chỉ dấu hiệu bình báu trên mũ, hoặc chọn mặt có khắc tên vị ở mặt sau.

Bất Động Minh Vương – vị bản mệnh tuổi Dậu

Bất Động Minh Vương (tên Phạn Acala) là vị hộ pháp quan trọng của Mật tông, được tôn kính đặc biệt ở Nhật Bản với tên Fudō Myōō. Trong giáo lý Mật tông, Ngài được xem là hiện thân phẫn nộ của Đại Nhật Như Lai, xuất hiện với vẻ dữ dằn để hàng phục những thứ khó dạy nhất: tham, sân, si trong lòng người.

Nhận biết mặt Bất Động Minh Vương:

• Vẻ mặt phẫn nộ, mắt trừng, có khi lộ răng nanh.
• Tay phải cầm kiếm, tay trái cầm sợi dây (dây quyến sách) để trói buộc phiền não.
• Ngồi hoặc đứng trên tảng đá, sau lưng có vầng lửa.

Vầng lửa tượng trưng cho ngọn lửa trí tuệ thiêu đốt phiền não. Tảng đá tượng trưng cho sự bất động: tâm vững như đá trước mọi sóng gió. Đó cũng là nghĩa của tên "Bất Động".

Vì sao Minh Vương có vẻ mặt dữ

Đây là câu nhiều người tuổi Dậu thắc mắc, có người còn ngại đeo vì sợ "hình dữ mang điềm dữ". Trong Phật giáo, vẻ phẫn nộ của các vị Minh Vương được hiểu như vẻ nghiêm khắc của người cha khi con sắp làm điều dại: giận vì thương, nghiêm để bảo vệ. Hình tượng nhắc rằng có những thói xấu trong lòng phải đối xử dứt khoát mới bỏ được. Không có giáo lý nào nói đeo hình Minh Vương là gặp điều xấu.

Nếu người tuổi Dậu thật sự không thích vẻ mặt phẫn nộ, có thể chọn mẫu chạm mềm mại hơn, hoặc đeo một vị khác mà mình kính ngưỡng. Bản mệnh là một cách chọn phổ biến, không phải điều bắt buộc.

Bảng nạp âm tuổi Ngọ và tuổi Dậu

Gợi ý chất liệu

• Mặt Đại Thế Chí với nét hiền hòa hợp các chất sáng, trong như thạch anh trắng, ngọc trắng, đá mặt trăng.
• Mặt Bất Động Minh Vương có nhiều chi tiết lửa và vũ khí, chạm trên đá đen như obsidian hay đá mắt hổ rất nổi khối. Lưu ý obsidian là thủy tinh núi lửa, độ cứng chỉ khoảng 5–5,5 và giòn, dễ mẻ khi rơi, nên chọn loại có viền bọc nếu hay vận động.

Những mặt Đại Thế Chí và Bất Động Minh Vương có khắc tên ở mặt sau, giúp khỏi nhầm vị, có thể tham khảo tại mặt Phật bản mệnh tại Thế Giới Phong Thủy.

Đeo với tâm thế nào

Với người tuổi Ngọ, có thể đọc hình tượng Đại Thế Chí như lời nhắc giữ tâm sáng, biết dừng lại để suy nghĩ trước khi lao vào việc. Với người tuổi Dậu, Bất Động Minh Vương nhắc mình đứng vững trước cám dỗ và cơn giận. Hai lời nhắc này nghe đơn giản, nhưng nhắc mỗi ngày thì có sức nặng.

Bất Động Minh Vương trong đời sống người Nhật

Ở Nhật Bản, Bất Động Minh Vương được thờ ở rất nhiều chùa, nổi tiếng như Narita-san Shinshō-ji gần Tokyo, nơi mỗi năm có rất đông người tới lễ đầu năm. Người Nhật thường cầu Ngài giúp mình kiên định trước khó khăn và vượt qua tai ương. Các nghi lễ đốt lửa (goma) ở những ngôi chùa này cũng gắn với hình ảnh vầng lửa của Minh Vương. Ở Việt Nam, hình tượng này chủ yếu đến qua con đường trang sức bản mệnh nên ít người hiểu gốc tích, dẫn tới tâm lý e ngại vẻ mặt dữ.

Đại Thế Chí và pháp niệm Phật

Nhiều Phật tử Việt quen thuộc với câu niệm A Di Đà nhưng ít biết rằng chính Đại Thế Chí được kinh điển nhắc như vị dạy pháp niệm Phật. Lời dạy ví việc nhớ Phật như hai mẹ con nhớ nhau: nếu con chỉ mải chạy đi thì mẹ có nhớ cũng vô ích, còn con nhớ mẹ như mẹ nhớ con thì hai người không bao giờ xa cách. Với người tuổi Ngọ, đây là một hình ảnh dịu dàng để đọc hình tượng bản mệnh: giữ một nơi trong lòng để quay về sau những ngày bận rộn.

Khi người tuổi Ngọ và tuổi Dậu trong cùng một nhà

Dân gian xếp Tý, Ngọ, Mão, Dậu vào nhóm "tứ hành xung", nên có người lo khi trong nhà có cả người tuổi Ngọ lẫn tuổi Dậu. Nhưng chuyện xem tuổi hợp khắc là một lớp quan niệm riêng, không liên quan tới việc mỗi người đeo vị bản mệnh của mình; các vị Phật và Bồ Tát không xung khắc nhau. Nếu ai đó nói đeo Đại Thế Chí cạnh Bất Động Minh Vương là "xung", đó là suy diễn không có gốc. Ngược lại, cha tuổi Dậu đeo hình tượng nghiêm khắc của Minh Vương, con tuổi Ngọ đeo hình tượng hiền hòa của Đại Thế Chí, có khi lại là một cặp lời nhắc đẹp cho cả hai: một người nhắc mình vững vàng, một người nhắc mình dịu dàng.

Khi chọn mặt làm quà cho người lớn tuổi

Người cao tuổi tuổi Ngọ thường quen thuộc với hình tượng Tây phương Tam Thánh nên dễ đón nhận mặt Đại Thế Chí. Với người cao tuổi tuổi Dậu, trước khi tặng mặt Bất Động Minh Vương nên giải thích ý nghĩa, vì nhiều cụ chưa từng thấy hình tượng này và có thể bối rối trước vẻ mặt phẫn nộ. Một tấm thiệp nhỏ ghi ba dòng ý nghĩa là đủ để món quà được đón nhận trọn vẹn.

Tóm lại

Tuổi Ngọ ứng Đại Thế Chí Bồ Tát, nhận biết qua bình báu trên mũ. Tuổi Dậu ứng Bất Động Minh Vương, nhận biết qua kiếm, dây và vầng lửa. Vẻ phẫn nộ của Minh Vương là biểu tượng nghiêm khắc với phiền não, không phải điềm dữ. Chọn đúng hình tượng, chọn chất liệu bền, và đeo bằng lòng tôn kính.

Câu hỏi thường gặp