Vòng tay gỗ trầm hương, đàn hương, gỗ bách xanh: phân biệt, chọn mua và giữ mùi thơm
Trả lời ngắn: vòng gỗ hợp người thích đồ nhẹ, ấm tay, ít trầy. Trầm hương thật đắt và hiếm, mùi dịu, không gắt; vòng thơm nồng như nước hoa thường là gỗ tẩm tinh dầu. Nên mua nơi ghi rõ loại gỗ, nguồn gốc, chấp nhận kiểm định; giữ vòng tránh nước, tránh nắng gắt để gỗ không nứt và mùi không bay nhanh.
Vì sao nhiều người chọn vòng gỗ
So với vòng đá, vòng gỗ nhẹ hơn nhiều: một chuỗi 12 ly bằng gỗ chỉ nặng bằng một phần nhỏ chuỗi thạch anh cùng cỡ. Gỗ không lạnh tay vào mùa đông, ít gây tiếng lách cách khi gõ phím, và khi va chạm thì móp chứ hiếm khi vỡ. Người làm việc tay nhiều, người lớn tuổi, người không quen đeo trang sức nặng thường thấy vòng gỗ dễ chịu hơn.
Theo ngũ hành, gỗ thuộc hành Mộc, nên nhiều người mệnh Mộc và mệnh Hỏa (Mộc sinh Hỏa) thích vòng gỗ. Đây là gợi ý thêm theo quan niệm, không phải điều kiện bắt buộc.
Trầm hương là gì
Trầm hương không phải một loài cây, mà là phần gỗ đã "kết trầm" của cây dó bầu (chi Aquilaria): khi cây bị tổn thương, nhiễm nấm, nó tiết nhựa để tự bảo vệ, nhựa thấm vào thớ gỗ qua nhiều năm tạo thành trầm có mùi thơm đặc trưng. Phần gỗ dó chưa kết trầm thì nhẹ, màu nhạt, gần như không thơm.
Vì quá trình này lâu và không đều, trầm tự nhiên chất lượng cao rất hiếm và đắt. Phần lớn vòng trầm trên thị trường là trầm từ cây trồng có tác động tạo trầm, hoặc gỗ dó có ít trầm. Điều đó không có gì sai, miễn người bán nói thật loại gì và giá tương xứng.
Đàn hương, bách xanh và các loại gỗ thơm khác
- Đàn hương (gỗ santal): mùi ngọt, ấm, dịu; gỗ màu vàng nhạt đến nâu vàng. Một số loài đàn hương được kiểm soát khai thác ở nước xuất xứ.
- Gỗ bách xanh: mùi thơm mát, hơi hắc; gỗ vàng nhạt có vân. Bách xanh tự nhiên ở Việt Nam là loài quý hiếm được bảo vệ, nên vòng "bách xanh" bán rộng rãi giá rẻ cần hỏi kỹ nguồn gốc.
- Gỗ hương, gỗ huyết rồng, gỗ mun: màu đậm, vân đẹp, ít hoặc không thơm; chủ yếu chọn vì màu và vân.
Tên gọi gỗ trên thị trường rất lộn xộn: cùng một tên có thể chỉ nhiều loài, một loài có nhiều tên. Khi mua món giá trị, nên đề nghị người bán ghi tên khoa học hoặc ít nhất ghi rõ xuất xứ trên hóa đơn.
Chuyện nguồn gốc hợp pháp
Nhiều loài gỗ quý và trầm hương nằm trong danh mục được bảo vệ theo luật Việt Nam và theo công ước quốc tế về buôn bán động thực vật hoang dã. Khai thác, mua bán, mang qua biên giới các loài này có thể cần giấy phép. Quy định thay đổi theo thời gian và theo từng loài, nên với món đắt tiền hoặc khi định mang ra nước ngoài làm quà, cần hỏi nơi bán chứng từ nguồn gốc và hỏi cơ quan hải quan, kiểm lâm có thẩm quyền.
Một chiếc vòng nhỏ đeo tay thường ít rủi ro, nhưng biết nguồn gốc vẫn là cách tôn trọng rừng và tự bảo vệ mình.
Dấu hiệu gỗ tẩm tinh dầu
Chiêu phổ biến nhất với vòng gỗ thơm là ngâm hoặc phun tinh dầu, hương liệu lên gỗ thường. Một số dấu hiệu để nghi ngờ:
- Mùi rất nồng, ngửi từ xa đã thấy, giống nước hoa hơn mùi gỗ.
- Mùi mạnh lúc mới mua nhưng nhạt hẳn sau vài tuần đeo.
- Lau bằng khăn giấy hơi ẩm thấy khăn có vệt dầu, có màu.
- Bề mặt hạt bóng nhờn bất thường, để lên giấy trắng một đêm thấy vết loang.
- Giá rẻ bất ngờ so với loại gỗ được quảng cáo.
Trầm hương thật thường có mùi dịu, phải đưa gần hoặc xoa ấm mới rõ; mùi biến đổi theo nhiệt độ. Nhưng mũi người không phải công cụ kiểm định. Món đắt tiền nên mua nơi chấp nhận kiểm định độc lập.
Thử chìm nổi, thử đốt: tin được tới đâu
Hay nghe mẹo "trầm thật chìm trong nước". Trầm có hàm lượng nhựa rất cao thì nặng và có thể chìm, nhưng phần lớn vòng trầm thương mại không chìm, và gỗ khác ngâm dầu nặng lại có thể chìm. Mẹo này không đủ để kết luận.
Mẹo đốt một mẩu nhỏ xem khói và mùi thì làm hỏng hạt và cũng cần người có kinh nghiệm mới đọc được. Không nên đốt vòng mình định đeo.
Chọn cỡ hạt cho vòng gỗ
Vì gỗ nhẹ, có thể chọn hạt lớn hơn vòng đá một nấc mà không nặng tay: nam hay chọn 14–18 ly, nữ 8–12 ly. Gỗ có vân đẹp lên ở hạt to; gỗ màu đều thì hạt nhỏ trông tinh tế hơn. Người cổ tay nhỏ đeo hạt gỗ to vẫn nhẹ nhưng có thể trông thô, nên thử trong gương.
Gỗ cũng cần được "dưỡng"
Gỗ sống theo độ ẩm: khô quá thì co, nứt; ẩm quá thì nở, mốc. Vòng gỗ đeo sát da hấp thụ chút dầu từ da tay, theo thời gian bề mặt lên nước bóng tự nhiên – người chơi gọi là "lên nước", đó là nét đẹp riêng của vòng gỗ lâu năm.
- Tháo vòng khi rửa tay kỹ, tắm, đi bơi, rửa bát.
- Không phơi nắng gắt, không để trong xe hơi đóng kín giữa trưa.
- Lau bằng khăn cotton mềm, khô.
- Mùa hanh khô, cất vòng trong túi vải kín, có thể để chung một gói hút ẩm nhỏ nếu nơi ở ẩm thấp, nhưng tránh để quá khô.
Vòng gỗ bị nứt, đổi màu
Hạt nứt chân chim thường do thay đổi độ ẩm đột ngột (từ phòng lạnh ra nắng, ngâm nước rồi phơi). Vết nứt nhỏ không ảnh hưởng đeo, nhưng nếu nứt lan tới lỗ xỏ thì hạt có thể tách đôi; nên thay hạt đó.
Gỗ sẫm màu dần theo thời gian là bình thường. Nếu gỗ bạc trắng, xỉn mốc, có đốm đen là do ẩm – lau khô, để nơi thoáng, nếu mốc lan thì nên thay hạt.
Vòng gỗ và mùi thơm: giữ được bao lâu
Gỗ thơm tự nhiên như trầm, đàn hương giữ mùi nhiều năm nhưng mùi nhạt dần ở bề mặt. Cọ nhẹ hai lòng bàn tay quanh vòng cho ấm lên, mùi sẽ dậy hơn. Không nên nhỏ tinh dầu lên vòng để "làm thơm lại" – dầu làm gỗ đổi màu, bám bẩn và có thể kích ứng da.
Lời mời chào cần cảnh giác
Vài câu hay gặp khi mua vòng gỗ thơm: "trầm tự nhiên trăm năm, giá gốc", "hàng hiếm, chỉ còn một chuỗi", "trầm này chữa mất ngủ, trị bệnh". Trầm và gỗ thơm có mùi dễ chịu, người thích thì thấy thư thái – đó là cảm nhận cá nhân. Không vật phẩm nào thay được việc khám và điều trị khi mất ngủ kéo dài hay có bệnh. Lời hứa chữa bệnh là dấu hiệu nên dừng lại.
Tóm lại
Vòng gỗ nhẹ, ấm, bền va chạm và đẹp dần theo năm tháng. Hãy chọn theo loại gỗ được ghi rõ, giá tương xứng, nguồn gốc rõ ràng; nghi ngờ mùi quá nồng và lời hứa quá to; giữ vòng tránh nước, tránh nắng. Như vậy vòng gỗ sẽ đi cùng người đeo rất lâu.
Ai muốn xem thêm chuỗi gỗ, chuỗi hạt để so màu, so cỡ trước khi chọn có thể ghé gian trang sức phong thủy trên Thế Giới Phong Thủy và hỏi người bán ghi rõ loại gỗ trên hóa đơn.